De zoektochten in De Parelduiker laten zien dat de literaire geschiedenis een beeldend onderdeel kan zijn van nationale historie. - NRC Handelsblad

De Parelduiker 2015/1

Inhoud

Vrouwen, soldaten en andere christenen!

Hans Keilson, Benjamin Cooper en reclamebureau Co-op 2
 
Weinig bekend is dat de Duitse psychiater en schrijver Hans Keilson (1909-2011) vlak voor de oorlog onder het pseudoniem Benjamin Cooper zes boekjes publiceerde bij Nederlandse uitgeverijen. Dat deed hij samen met de eveneens naar Nederland uitgeweken Duitser Gerhard Klaass. Klaass, die voor het Amsterdamse reclamebureau Co-op 2 werkte, woonde in hetzelfde pension als Hans Keilson, Anna Vondelstraat 4. Sjoerd van Faassen onderzocht het en komt met een compleet beeld van alle uitgaven van Co-op 2 die op het conto van Keilson geschreven kunnen worden. Na de publicatie van Das Leben geht weiter bij S. Fischer Verlag in 1933 had keilson als afgestudeerde Joodse arts geen toekomst meer in Duitsland; in 1936 emigreerde hij naar Nederland. Voordat hij in 1940 in Naarden een nieuwe bestemming vond als kinderpsychotherapeut maakte hij in opdracht van Co-op 2 lichtvoetige gelegenheidsboekjes over uiteenlopende onderwerpen als Hendrik Colijn, Erasmus (titel: Vrouwen, soldaten en andere christenen!), Comenius (de ‘groten mensenvriend, pacifist, vluchteling, emigrant en Christen’) en de vrede (met teksten van de paus, Krishnamurti, Mahatma Gandhi en Henriette Roland Holst) – geen exilliteratuur maar wel uitgaven met een voorzichtige ideologische lading, al leveren de gekozen fragmenten maar een impliciet commentaar op contemporaine fenomenen.
 
Verder in dit nummer een nieuwe serie over Groningse literatuur: de literaire chroniqueur van Groningen, Herman Sandman, start een driedelige reeks over schrijvers uit het land van koolzaad en aardgas: van Ab Visser tot Jan Mulder en van Ede Staal tot Rutger Kopland.
Voorts:
De penibele oorlogsjaren van vader en dochter Van Schendel in Italië (Dina Aristodemo)
Cocaïne in Berlijn. Paul van Ostaijen en Coen Hissink (Hans Olink)
De Laatste Pagina: W.A.M. de Moor (1936-2015), door Paul Arnoldussen
 

Website gebouwd door Intronet/Boas.pro